Wuwa - mieszkanie i miejsce pracy galeriowiec

Jest we Wrocławiu takie miejsce… Unikalne na skalę światową, zaprojektowanie przez wybitnych architektów, reprezentujące modernizm w pełnej jego krasie. Ma ponad 90 lat, w zeszłym roku obchodziło hucznie swoje urodziny. Odwiedzają je studenci architektury z całej Europy, a wycieczki z zaciekawieniem przechadzają się między zabytkowymi budynkami. Wystawa WuWA – Mieszkanie i Miejsce Pracy. Perełka wrocławskiego modernizmu, której nadano drugie życie.

Wystawa WuWA – Mieszkanie i Miejsce Pracy

Czym jest WuWA i o co cały ten zachwyt? Spiesząc z wyjaśnieniem powiem, że WuWA to jedno z sześciu wzorcowych osiedli Werkbundu. Powstało w 1929 roku, gdy na świecie rozkwitał nowy styl w architekturze: modernizm.

Modernizm charakteryzuje się przede wszystkim prostą formą i funkcjonalnością. Nie znajdziemy tam bogatych zdobień, zamkniętych pomieszczeń czy kolorowych elewacji. Budynki utrzymane zazwyczaj są w kolorze bieli lub w barwach pastelowych. Liczne okna wpuszczające do wnętrz dużo światła, płaskie dachy, charakterystyczne zaokrąglenia fasady, okrągłe okienka – głównie te cechy pozwalają nam rozpoznać modernizm wśród innych stylów architektonicznych.

Pozostałe wzorcowe osiedla Werkbundu powstały w Stuttgarcie (pierwsze – 1927 rok), Brnie, Zurichu, Wiedniu i Pradze. Natomiast Werkbund to organizacja, która powstała w Niemczech i zrzeszała postępowych architektów, projektantów i producentów. Jej celem było projektowanie przedmiotów mających walory artystyczne i przeznaczonych do masowej produkcji. Zadaniem wzorcowych osiedli było przede wszystkim pokazanie nowatorskich sposobów rozwiązujących ówczesne problemy mieszkaniowe, ale także nauczenie przyszłych użytkowników, jak w takich nowych domach żyć.

Do udziału w wystawie zaproszono architektów związanych ze Śląskiem. Ostatecznie domy zaprojektowało 11 architektów z Wrocławia. Opierali się oni na pięciu zasadach nowoczesnej architektury Le Corbusiera z 1915 roku: płaskie dachy – ogrody, słupy, wolna elewacja, wolny rzut i podłużne okno.

Wystawa WuWA Mieszkanie i Miejsce Pracy Wrocław

Wrocławska wystawa mieszkaniowa

Dlaczego Wrocław stał się dogodną lokalizacją dla stworzenia tego typu wystawy? Miały na to wpływ trzy wydarzenia: opracowanie pierwszego planu generalnego miasta w 1924 roku, w 1926 roku ustanowiono nowe prawo budowlane, a w 1928 roku miasto zyskało nowe obszary pod zabudowę mieszkalną. Było to wynikiem włączenia gmin podmiejskich do terytorium Wrocławia.

Warto zauważyć, że wystawa nie składała się tylko z wzorcowego osiedla. Drugą częścią była ekspozycja umieszczona na terenach wystawowych przy Hali Stulecia. Sama Hala Stulecia wzniesiona została według projektu słynnego architekta modernizmu, Maxa Berga. Ekspozycja informowała głównie o nowych materiałach budowlanych, procesach projektowania budynków, urządzaniu wnętrz. Zaprezentowano także prototypy biurowych wnętrz, np. biura inżyniera czy lekarza.

WuWA – Mieszkanie i Miejsce Pracy w 1929 roku

Za główny cel osiedla obrano obrano sobie przedstawienie małych i średnich mieszkań. W tamtym okresie takie rozwiązania były szczególnie potrzebne, ponieważ Wrocław borykał się z problemem przeludnienia. Chodziło o to, aby zaprezentować budynki, w których na stosunkowo małej powierzchni będzie mogło zamieszkać wielu ludzi. Przy tym każdy z mieszkańców miał mieć swoją własną przestrzeń do życia.

Budowa osiedla trwała zaledwie trzy miesiące. W tym celu zagospodarowano teren między dzisiejszymi ulicami: Kopernika, Zielonego Dębu, Dembowskiego, Tramwajową i Wróblewskiego. Mieszkania urządzono, a teren między budynkami zagospodarowano. Zwiedzający mogli wejść do środka każdego mieszkania, aby zapoznać się z ich nowoczesnym układem i prostym wyposażeniem.

Pomieszczenia były udostępnione do zwiedzania przez trzy i pół miesiąca: otwarcie wystawy nastąpiło 15 czerwca 1929 roku, a zamknięto ją z końcem września. Projekt przewidywał 37 budynków, ale pięciu z nich nie zrealizowano. W sumie pokazano 132 mieszkania – każde z nich miało spełniać określoną funkcję i cel.

Wuwa - mieszkanie i miejsce pracy galeriowiec

Negatywna Karta Życzeń Związku Gospodyń Domowych

Z ciekawostek warto wiedzieć, co przy projektowaniu nowoczesnych mieszkań, miały do powiedzenia kobiety. Z uwagi na to, że mieszkania miały spełniać funkcję społeczną, zaczęto brać pod uwagę potrzeby gospodyń domowych: kobiet pracujących, łączących obowiązki zawodowe z prowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci.

W przygotowaniu planów wrocławskiego osiedla wzięły zatem udział przedstawicielki Związku Gospodyń Domowych. Sformułowały one 17 postulatów o wadach budownictwa, które wrocławscy architekci mieli wziąć pod uwagę. Nie wszystko im się oczywiście w pełni udało.

Wybrałam dla Was co ciekawsze postulaty, które zostały mniej lub bardziej odzwierciedlone we wzorcowych budynkach:

  • „Nie chcemy pokoi dla dzieci, w których łóżka umieszczone są nad sobą, w których nie ma miejsca do zabawy i pracy.”
  • „Nie chcemy zdecentralizowanych planów mieszkań, które mają długie korytarze, wiele pokoi z tylko jednym wejściem, z łazienkami, sypialniami i pokojami dla dzieci w przybudówkach lub na uboczu.”
  • „Nie chcemy tarasów lub ogrodów na dachach bez wystarczająco chroniących barierek.”
  • „Nie chcemy mieszkań bez piwnic, strychów i suszarni.”
  • „Nie chcemy sypialni z łóżkami, które muszą byc schowane w ścianie”.

WuWA dzisiaj

Po wielu latach zaniedbań i szkód, osiedle doczekało się w końcu rewitalizacji. Ze ścian zniknęło graffiti, odnowiono elewacje wielu budynków, a teren wokół zagospodarowano. Odbudowano także wzorcowe przedszkole, które spłonęło w 2006 roku. Od 2019 roku przy przystanku na Tramwajowej działa punkt informacji turystycznej o osiedlu i zarazem mała kawiarenka. Dzięki wszystkim tym zabiegom, szlak turystyczny w tej części Wrocławia nie kończy się już na Hali Stulecia. Spokojnie możemy wybrać się na spacer jeszcze dalej i na pewno nie będziemy rozczarowani.

Jest to dopiero pierwszy artykuł na temat osiedla WuWA. W kolejnych zabiorę Was do pomieszczeń, opowiem trochę o wyposażeniu, samej architekturze i życiu mieszkańców. Znaliście to miejsce? Byliście tam kiedyś? Pamiętacie WuWę za jej gorszych czasów? Dajcie znać pod postem. 🙂 Dzięki, że czytacie!


Źródła:

  • Modernizm na Śląsku 1900-1939. Architektura i polityka – B. Stortkuhl
  • Leksykon architektury Wrocławia – praca zbiorowa
  • Encyklopedia Wrocławia – praca zbiorowa
  • WuWA – mieszkanie i miejsce pracy – publikacja J. Urbanik, G. Hryncewicz-Lamber, Wrocławska Rewitalizacja